Kiedy można usunąć drzewo bez zezwolenia?

Usunięcie drzewa z własnej działki nie zawsze wymaga decyzji urzędu. W praktyce są trzy reżimy: bez formalności, „zgłoszenie” (procedura uproszczona) albo klasyczne zezwolenie. Kluczowe są: gatunek, obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią, status nieruchomości (np. zabytek, tereny zieleni, formy ochrony) oraz to, czy wycinka ma związek z działalnością gospodarczą.

Najważniejsze w 60 sekund

• Bez zezwolenia można usuwać m.in. drzewa o obwodzie pnia (na wysokości 5 cm) do: 80 cm dla topoli/wierzb/klonu jesionolistnego/klonu srebrzystego, 65 cm dla kasztanowca/robinii/platanu, 50 cm dla pozostałych gatunków.
• Krzewy w skupisku do 25 m² można usuwać bez zezwolenia.
• Osoba fizyczna usuwająca drzewo na swojej nieruchomości na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą co do zasady nie potrzebuje zezwolenia, ale przy większych drzewach często wchodzi obowiązek zgłoszenia i oględzin.
• Po zgłoszeniu urząd ma 21 dni na oględziny, a następnie może wnieść sprzeciw w ciągu 14 dni od wizyty; brak sprzeciwu otwiera drogę do wycinki.
• Jeśli w 6 miesięcy od oględzin nie usuniesz drzewa, zgłoszenie trzeba ponowić.
• „Brak zezwolenia” nie znosi obowiązków związanych z ochroną gatunkową (gniazda, siedliska). Okres lęgowy większości ptaków to 1 marca–15 października, a prace są dopuszczalne tylko, jeśli nie naruszają zakazów.

Zezwolenie, zgłoszenie, brak formalności – co oznacza w praktyce

Brak formalności

To przypadki wprost zwolnione z obowiązku zezwolenia (np. krzewy do 25 m², drzewa poniżej progów obwodu, część drzew owocowych – z wyjątkami).

Zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa

To tryb uproszczony, typowo wykorzystywany przez osoby fizyczne usuwające drzewa na cele prywatne. W praktyce: składasz zgłoszenie, urząd przyjeżdża na oględziny i może wnieść sprzeciw.

Zezwolenie

Wchodzi, gdy nie spełniasz przesłanek zwolnienia (np. wycinka w związku z działalnością gospodarczą, szczególne lokalizacje, brak podstaw do zwolnień) albo gdy organ uzna, że powinien wnieść sprzeciw w trybie zgłoszenia i wskaże właściwą ścieżkę.

Progi obwodu pnia i jak je mierzyć

Ustawa wiąże progi zwolnienia z obwodem pnia mierzonym na wysokości 5 cm nad ziemią. Progi są zależne od gatunku:

• 80 cm – topola, wierzba, klon jesionolistny, klon srebrzysty
• 65 cm – kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa, platan klonolistny
• 50 cm – pozostałe gatunki

W praktyce krytyczne są dwa błędy:

1. pomiar na innej wysokości niż 5 cm,
2. błędna identyfikacja gatunku (bo progi są różne).

Jeżeli drzewo jest „na granicy” progu, rób pomiar z zapasem bezpieczeństwa (kilka mm/kilka cm różnicy potrafi zmienić reżim z „bez formalności” na „zgłoszenie/zezwolenie”).

Kiedy można usunąć drzewo bez zezwolenia

Poniżej są najczęstsze zwolnienia, które realnie występują przy działkach prywatnych.

1) Drzewo ma obwód poniżej progów ustawowych

Jeśli obwód pnia na 5 cm nie przekracza progów z listy wyżej, usunięcie nie wymaga zezwolenia.

2) Krzewy w skupisku do 25 m²

Kluczowe jest liczenie powierzchni skupiska, a nie „liczby krzewów”.

3) Drzewa/krzewy na prywatnej nieruchomości, na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą

To zwolnienie usuwa obowiązek zezwolenia, ale nie zwalnia automatycznie ze „zgłoszenia” w każdej sytuacji – w praktyce, jeśli drzewo jest duże, urząd może wymagać przejścia przez tryb zgłoszeniowy (oględziny + ewentualny sprzeciw).

4) Drzewa owocowe (z istotnymi wyjątkami)

Zwolnienie dotyczy drzew owocowych, ale nie obejmuje przypadków, gdy rosną na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni.

Procedura zgłoszenia: terminy, które realnie blokują wycinkę

Jeżeli Twoja sytuacja podpada pod tryb zgłoszeniowy, trzy liczby decydują o czasie:

• do 21 dni od zgłoszenia: urząd powinien wykonać oględziny,
• 14 dni od wizyty: urząd może wnieść sprzeciw (decyzja o sprzeciwie blokuje wycinkę),
• 6 miesięcy od oględzin: jeśli nie usuniesz drzewa w tym czasie, zgłoszenie trzeba złożyć ponownie.

Praktyczna wskazówka: po upływie 14 dni nie działaj „na ślepo”, bo decyzja może przyjść pocztą później; sensowne jest potwierdzenie w urzędzie albo wniosek o zaświadczenie o braku podstaw do sprzeciwu.

Czerwone flagi: sytuacje, w których „bez zezwolenia” najczęściej okazuje się błędem

• Drzewo rośnie na nieruchomości/obszarze wpisanym do rejestru zabytków albo na terenach zieleni – tu katalog zwolnień jest węższy i rośnie ryzyko sprzeciwu.
• Działka jest objęta obszarowymi formami ochrony przyrody (np. specyficzne reżimy ochronne) – urząd wprost wskazuje to jako przesłankę sprzeciwu w trybie zgłoszenia.
• Wycinka jest „formalnie prywatna”, ale w ciągu 5 lat planujesz inwestycję związaną z działalnością gospodarczą na tej części nieruchomości – urząd może naliczyć opłaty w powiązaniu z wycinką dokonaną w trybie zgłoszenia.
• Na drzewie są gniazda lub siedliska gatunków chronionych: nawet gdy administracyjnie nie potrzebujesz zezwolenia na wycinkę, możesz naruszyć zakazy ochrony gatunkowej.

Checklista: jak bezpiecznie zdecydować, czy możesz wyciąć drzewo bez zezwolenia

1. Sprawdź, czy nieruchomość (albo jej część) jest w rejestrze zabytków lub ma status „terenów zieleni”/inne ograniczenia miejscowe.
2. Ustal, czy wycinka ma związek z działalnością gospodarczą (tak/nie). To zmienia reżim.
3. Zidentyfikuj gatunek drzewa (bo progi 80/65/50 cm są gatunkowe).
4. Zmierz obwód pnia na wysokości 5 cm nad ziemią i udokumentuj zdjęciem z miarką.
5. Jeśli przekraczasz próg albo masz wątpliwość co do pomiaru/gatunku: przyjmij, że potrzebujesz co najmniej zgłoszenia.
6. Przed wycinką zweryfikuj, czy na drzewie nie ma aktywnych gniazd/siedlisk; w okresie 1 marca–15 października ryzyko jest statystycznie najwyższe.

FAQ

Czy mogę wyciąć drzewo na własnej działce bez zezwolenia?

Czasem tak: jeśli spełniasz warunki zwolnienia (np. obwód poniżej progów albo cele prywatne bez działalności). W wielu przypadkach większych drzew wchodzi jednak tryb zgłoszenia i oględzin.

Jakie są progi obwodu pnia, poniżej których nie potrzebuję zezwolenia?

80/65/50 cm (zależnie od gatunku), mierzone na wysokości 5 cm.

Ile czeka się po zgłoszeniu?

Urząd ma 21 dni na oględziny od zgłoszenia, a następnie może wnieść sprzeciw w ciągu 14 dni od wizyty.

Czy mogę wyciąć drzewo od razu po upływie 14 dni od oględzin?

Formalnie brak sprzeciwu po tym czasie otwiera drogę do wycinki, ale praktycznie warto upewnić się, czy sprzeciw nie został wysłany pocztą (opóźnienia doręczeń). Możesz też wystąpić o zaświadczenie o braku podstaw do sprzeciwu.

Co jeśli nie zetnę drzewa po oględzinach?

Jeżeli nie usuniesz drzewa w 6 miesięcy od oględzin, trzeba złożyć zgłoszenie ponownie.

Czy „brak zezwolenia” oznacza, że mogę ciąć w dowolnym terminie?

Nie. Musisz unikać naruszenia zakazów ochrony gatunkowej (np. niszczenia gniazd). Okres lęgowy większości ptaków to 1 marca–15 października, a prace są dopuszczalne tylko, jeśli nie naruszają zakazów.