Nowe przepisy dotyczące prawa wodnego – nowe wymogi

Prawo wodne coraz częściej decyduje o tym, czy inwestycja ruszy w terminie, ile będzie kosztować i czy nie pojawi się ryzyko wstrzymania robót. „Nowe wymogi” w praktyce oznaczają przede wszystkim konieczność poprawnej kwalifikacji: kiedy wystarczy zgłoszenie wodnoprawne, kiedy potrzebne jest pozwolenie, jakie są terminy sprzeciwu oraz jakie opłaty i obowiązki pojawiają się przy wodach opadowych, odwodnieniach i retencji. Poniżej dostajesz metodyczny schemat oceny – pod inwestycje gruntowe, budowę i roboty ziemne.

Najważniejsze w 60 sekund

• Zanim wejdziesz na budowę, rozstrzygnij: zgłoszenie wodnoprawne vs pozwolenie wodnoprawne (to dwa różne tryby i różne ryzyka).
• Przy zgłoszeniu organ ma 30 dni na wniesienie sprzeciwu; roboty można rozpocząć po „milczącej zgodzie”, ale nie później niż w 3 lata od terminu wskazanego w zgłoszeniu.
• Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują zaktualizowane opłaty za zgody wodnoprawne (m.in. 132,33 zł za przyjęcie zgłoszenia i 330,07 zł za wydanie pozwolenia).
• Pozwolenie wodnoprawne jest typowe dla „twardych” tematów: odprowadzanie wód opadowych/roztopowych do wód/urządzeń, trwałe odwodnienia, wprowadzanie ścieków i inne usługi wodne.
• Istotnym „triggerem” w praktyce jest także wpływ inwestycji na naturalną retencję – duże utwardzenia mogą generować dodatkowe obowiązki i opłaty.
• Najdroższy błąd: roboty ziemne/odwodnienia zaczęte bez właściwej zgody i bez dokumentów pod tezę „to tylko chwilowe”.

Co w praktyce oznaczają „nowe wymogi” w Prawie wodnym

W codziennej pracy inwestora nie chodzi wyłącznie o „kolejną nowelizację”, tylko o to, że procesy wodnoprawne są coraz częściej weryfikowane na etapie:

• projektu i uzgodnień,
• robót ziemnych (wykopy, odwodnienia),
• gospodarki wodami opadowymi (zrzuty, retencja),
• zakończenia budowy (zgodność z dokumentacją i warunkami decyzji).

Dodatkowo od 1 stycznia 2026 r. zmieniły się stawki opłat za udzielenie zgód wodnoprawnych – to wpływa na budżet i planowanie procedur (szczególnie gdy w jednej decyzji łączysz kilka rozstrzygnięć).

Zgody wodnoprawne: 3 instrumenty, które musisz odróżniać

Zgłoszenie wodnoprawne (tryb „z sprzeciwem”)

Zgłoszenie działa tak, że składasz komplet dokumentów, a organ może wnieść sprzeciw. Jeżeli sprzeciwu nie ma w terminie, możesz startować z robotami – ale w granicach zgłoszenia.

W praktyce zgłoszenia dotyczą m.in. takich spraw jak: określone roboty w wodach, część odwodnień, odprowadzanie wód z wykopów czy wykonanie wybranych urządzeń (np. pomost o ograniczonych parametrach).

Pozwolenie wodnoprawne (tryb decyzji „na usługi wodne i szczególne korzystanie”)

Pozwolenie jest wymagane wtedy, gdy inwestycja wchodzi w zakres usług wodnych lub szczególnego korzystania z wód – w tym wprost przy odprowadzaniu wód opadowych/roztopowych ujętych w systemy kanalizacji, trwałych odwodnieniach, poborach wody, wprowadzaniu ścieków itd.

Jeżeli masz jakikolwiek „zrzut do wód/urządzeń” albo ingerencję, która może wpływać na wody, to pozwolenie jest częstszym scenariuszem niż inwestorzy zakładają.

Ocena wodnoprawna (gdy organ wymaga dodatkowej oceny wpływu)

To osobny instrument, zwykle pojawiający się przy bardziej wrażliwych lub większych inwestycjach – tam, gdzie ocena wpływu na wody i cele środowiskowe musi być formalnie potwierdzona.

Terminy i koszty: co da się policzyć „na sztywno”

Termin sprzeciwu przy zgłoszeniu

Do robót objętych zgłoszeniem możesz przystąpić, jeśli organ nie wniesie sprzeciwu w 30 dni od doręczenia zgłoszenia. Jest też twardy limit: nie później niż po upływie 3 lat od terminu rozpoczęcia wskazanego w zgłoszeniu.

Opłaty za zgody wodnoprawne od 1 stycznia 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują następujące stawki:

• przyjęcie zgłoszenia wodnoprawnego: 132,33 zł
• wydanie pozwolenia wodnoprawnego: 330,07 zł
• wydanie oceny wodnoprawnej: 1320,35 zł
• przy kilku pozwoleniach w jednej decyzji opłata rośnie wraz z liczbą pozwoleń, z limitem maksymalnym 6601,67 zł.

To są koszty „urzędowe” – do tego dochodzi koszt opracowań (np. operatu) i ewentualnych map/analiz.

Wody opadowe, odwodnienia i retencja: gdzie najczęściej inwestor wpada w obowiązki

Odprowadzanie wód opadowych/roztopowych

Jeżeli planujesz odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód albo urządzeń wodnych (w tym w systemach kanalizacji deszczowej/zbiorczej w granicach miast), to w praktyce jest to obszar, w którym pozwolenie wodnoprawne pojawia się bardzo często. To temat kluczowy przy dużych utwardzeniach, parkingach, drogach wewnętrznych i inwestycjach usługowych.

Trwałe odwodnienia i wody z wykopów

Przy wykopach problemem nie jest samo pojawienie się wody, tylko to, co robisz dalej:

• trwałe odwodnienie,
• odprowadzenie wód z wykopów,
• roboty, które mogą wpływać na wody podziemne.

To są klasyczne punkty zapalne podczas kontroli (bo ślady w terenie są widoczne, a brak dokumentów trudny do obrony).

Zmniejszenie naturalnej retencji

Jeżeli inwestycja w praktyce „zamyka” grunt (duży procent powierzchni wyłączony z biologicznie czynnej) i spełnia kryteria powierzchniowe, może pojawić się obowiązek opłaty związanej ze zmniejszeniem naturalnej retencji. Ten temat wraca w projektach z dużą skalą utwardzeń – i jest często pomijany w modelu finansowym.

Najczęstsze błędy i czerwone flagi

• Mylenie trybów: inwestor składa zgłoszenie, gdy faktycznie potrzebne jest pozwolenie (albo odwrotnie) – a potem dostaje sprzeciw albo problem przy odbiorze.
• Odwodnienia i zrzuty „na szybko” bez dokumentacji, bo „to tylko etap robót ziemnych”.
• Brak spójności między projektem zagospodarowania (spadki, odwodnienia, retencja) a tym, co jest zgłoszone/pozwolone.
• Założenie, że opłaty za usługi wodne „mnie nie dotyczą”, mimo że projekt obejmuje uszczelnienia i zrzuty.
• Start robót po milczącej zgodzie, ale po czasie, gdy minął realny horyzont wynikający ze zgłoszenia (3 lata od terminu rozpoczęcia).
• Brak bufora czasowego: procedury wodnoprawne wchodzą w ścieżkę krytyczną harmonogramu, bo bez nich nie ruszysz z pracami zależnymi (zwłaszcza ziemnymi).

Checklista: szybka weryfikacja wodnoprawna przed startem budowy

1. Zrób listę robót, które dotykają wody: wykopy i odwodnienia, zrzuty wód, urządzenia wodne, prace w pobliżu cieków/rowów.
2. Odpowiedz na pytanie „co się dzieje z wodą po opadzie”: infiltracja na działce, retencja, odprowadzenie do kanalizacji, zrzut do wód/urządzeń.
3. Ustal tryb: zgłoszenie czy pozwolenie – nie na intuicję, tylko na podstawie planowanych czynności.
4. Zaplanuj terminy: 30 dni na ewentualny sprzeciw przy zgłoszeniu; w harmonogramie uwzględnij, że pozwolenie to decyzja administracyjna.
5. Policz koszty urzędowe (od 1.01.2026) i koszty dokumentacji (operat/analizy/mapy).
6. Zweryfikuj retencję i utwardzenia: czy projekt może uruchomić dodatkowe opłaty/obowiązki.
7. Dopilnuj spójności: to, co realizujesz w terenie, ma odpowiadać temu, co jest w dokumentach i warunkach zgody.

FAQ

Czy każda inwestycja wymaga zgód wodnoprawnych?

Nie, ale bardzo wiele inwestycji „dotyka” Prawa wodnego pośrednio: przez odwodnienia, wody opadowe, zrzuty, prace przy ciekach/rowach albo duże utwardzenia. Kluczowa jest kwalifikacja zakresu robót.

Ile czeka się przy zgłoszeniu wodnoprawnym?

W praktyce liczy się termin 30 dni na sprzeciw organu. Jeśli sprzeciwu nie ma, możesz ruszać – w granicach zgłoszenia.

Jak długo „ważne” jest zgłoszenie wodnoprawne?

Roboty można rozpocząć po braku sprzeciwu, ale nie później niż w 3 lata od terminu rozpoczęcia wskazanego w zgłoszeniu.

Jakie są opłaty urzędowe za zgody wodnoprawne od 2026 roku?

Od 1 stycznia 2026 r.: 132,33 zł za przyjęcie zgłoszenia, 330,07 zł za pozwolenie, 1320,35 zł za ocenę wodnoprawną (plus zasady dla kilku pozwoleń w jednej decyzji).

Kiedy temat wód opadowych robi się „krytyczny”?

Gdy wody opadowe/roztopowe są ujmowane w system i odprowadzane do wód lub urządzeń wodnych, albo gdy projekt ma dużą skalę utwardzeń i wpływa na retencję. To zwykle wchodzi do ścieżki krytycznej harmonogramu.

Czy „woda w wykopie” zawsze oznacza pozwolenie wodnoprawne?

Nie zawsze. Decyduje sposób odwodnienia i odprowadzania wód oraz to, czy mamy trwałe odwodnienie, wpływ na wody podziemne albo zrzut do wód/urządzeń. W praktyce zależy od technologii i docelowego miejsca odprowadzenia.